Test / E-bike: De Tern HSD is toe aan zijn derde generatie. Oorspronkelijk geïntroduceerd in 2019 als het kleinere broertje van de uiterst succesvolle GSD, is de HSD in de loop der jaren continu doorontwikkeld. Met de nieuwste versie, de HSD Gen 3, belooft de fabrikant een nog groter laadvermogen, de nieuwste Bosch-aandrijftechnologie en doordachte functies voor dagelijks gebruik. We bekijken de technische innovaties en modelvarianten in detail en leggen vervolgens in een uitgebreide praktijktest uit hoe de topversie, de HSD S9i, presteert in de praktijk – en waarom we hem eigenlijk niet als een typische bakfiets willen bestempelen.
Volledig opnieuw ontworpen: het frame en de technologie van de Tern HSD Gen 3.
Tern heeft de feedback van de afgelopen jaren ter harte genomen en de HSD grondig opnieuw ontworpen. Op het eerste gezicht blijft de e-bike trouw aan zijn roots: hij rijdt nog steeds op compacte 20-inch wielen, wat hem een bijna fragiele uitstraling geeft. Maar de binnenkant vertelt een ander verhaal. De fiets is nu officieel ontworpen voor een maximaal toegestaan totaalgewicht van maar liefst 190 kilogram – 10 kilogram meer dan zijn voorganger. Dit brengt de compacte fiets in een segment dat normaal gesproken is voorbehouden aan grote bakfietsen.
Het frame zelf is aanzienlijk verstevigd om dit verhoogde laadvermogen te kunnen dragen. Volgens de fabrikant is het voorste gedeelte nu zes tot zeven procent stijver, een verschil dat vooral merkbaar is bij volledige belading. Bovendien voldoet de combinatie van frame en vork nu aan de strenge EN 17860-norm voor bakfietsen voor de eerder genoemde 190 kilogram. Tegelijkertijd is de geometrie gemoderniseerd: een langere wielbasis en een lager zwaartepunt zijn ontworpen om de rijstabiliteit merkbaar te verbeteren, met name bij hogere snelheden. De instaphoogte blijft een prettig lage 485 millimeter, waardoor op- en afstappen in het dagelijks gebruik veel gemakkelijker is.
De aandrijvingen: Bosch Smart System in twee vermogensniveaus.
Een belangrijke verbetering betreft het aandrijfsysteem. De Tern HSD Gen 3 is nu volledig geïntegreerd in het Bosch Smart System. Dit biedt voordelen, niet alleen op het gebied van connectiviteit via de eBike Flow-app (zoals draadloze updates en navigatie), maar ook op het gebied van veiligheid. De Bosch ConnectModule is nu standaard inbegrepen. In combinatie met een (betaald) Flow+-abonnement biedt het systeem GPS-tracking, een eBike-alarm en digitale vergrendelingsfuncties – functies die tegenwoordig bijna standaard zijn voor een fiets in deze prijsklasse.
Afhankelijk van de modelvariant worden verschillende motoren gebruikt. De P-modellen (P10e, P5i en P00) worden aangedreven door de beproefde Bosch Performance Line-motor met 75 Nm koppel en 600 watt piekvermogen, terwijl Tern de topversie S9i uitrust met een ware krachtpatser: de Bosch Performance Line PX. Deze motor overbrugt de kloof met de CX-variant en levert een krachtig maximaal koppel van 90 Nm, een piekvermogen van 700 watt en tot 600 procent trapondersteuning. Een positief neveneffect van de nieuwe motorgeneratie: hij is circa 400 gram lichter, heeft 30 procent minder interne wrijving en werkt aanzienlijk stiller.
Tern vertrouwt voor de stroomvoorziening nog steeds op externe accu's, met name de Bosch PowerPack 545. Een keuze die in een tijd van volledig geïntegreerde oplossingen bijna gewaagd lijkt, maar die enorme functionele voordelen biedt.
Tern HSD: Vier modelvarianten voor verschillende behoeften
Tern verdeelt de HSD Gen 3-serie in vier modellen, die voornamelijk verschillen in de schakelingen en gedetailleerde componenten:
Het instapmodel HSD P10e (RRP 4.999,00 Euro) De fiets is uitgerust met een TRP EASI A10 derailleursysteem. Een bijzonder kenmerk is het Bosch/TRP eShift-systeem. Dit elektronische, draadloze schakelsysteem zorgt voor soepel schakelen onder belasting en biedt zelfs een volledig automatische schakelmodus. In plaats van een riemaandrijving wordt een klassieke ketting gebruikt in combinatie met een Shimano Linkglide cassette, die ontworpen is voor een langere levensduur.
Voor dezelfde prijs kunt u het volgende krijgen: HSD P5i (RRP 4.999,00 Euro)Tern gebruikt hier een Shimano Nexus Inter5-E interne versnellingsnaaf in combinatie met een stille, onderhoudsarme Gates CDX riemaandrijving.
Wie de voorkeur geeft aan een stapsgewijze vertaling, kan de volgende optie gebruiken: HSD P00 (adviesprijs 5.399,00 euro)Deze is uitgerust met de Enviolo Heavy Duty-naaf, ontworpen voor hoge belastingen, en tevens met de Gates-riem.
De speerpunt is de HSD S9i (adviesprijs 6.699,00 euro)Naast de eerder genoemde krachtigere PX-motor beschikt dit model over de nieuwe 3x3 Nine interne versnellingsnaaf uit Duitsland, die we in het praktische gedeelte uitgebreider zullen bespreken. Verder is de S9i uitgerust met een Kiox 300-display (in plaats van de Purion 200), een hoogwaardigere SR Suntour MobiE34-veringvork en een Cane Creek Thudbuster-veringzadelpen.
De Tern HSD S9i in de praktijk: meer dan alleen een bakfiets
Laten we het over de praktische zaken hebben. Voor de testritten positioneerde Tern de HSD Gen 3 duidelijk als een compacte bakfiets. Kijkend naar de laadcapaciteit – tot 80 kilogram op de achterdrager en tot 20 kilogram voorop – zijn daar goede argumenten voor.
Niettemin, na onze eerste testkilometers, voelen we ons genoodzaakt om het enigszins oneens te zijn met deze categorisatie. De HSD is simpelweg geen logge bakfiets op wegen en fietspaden. De wielbasis is niet langer dan die van een gewone e-bike en de rijeigenschappen zijn subliem. Hij rijdt licht, wendbaar en ongelooflijk snel dankzij de kleine 20-inch wielen. Eerlijk gezegd hoort deze fiets eigenlijk thuis in de categorie van de ultieme stadsfiets voor dagelijks gebruik. Voor veel fietsers staat een bakfiets nog steeds gelijk aan een zekere omvang. De HSD is precies het tegenovergestelde. Het is een normale fiets die, indien nodig, een ongelooflijke hoeveelheid bagage kan vervoeren.
Geometrie en ergonomie: één maat voor iedereen.
Het geometrische concept van de HSD is gebaseerd op een 'one-size-fits-all'-aanpak. Het frame moet geschikt zijn voor rijders met een lengte van 1,50 meter tot 2,05 meter (en een gewicht tot 130 kg). Vaak zijn dergelijke ontwerpen gemakkelijke compromissen, maar Tern heeft hier een aantal slimme trucs toegepast.
Voor de lange rijders in de test (net onder de 1,90 meter) werkte de afstelling perfect. De speciaal ontwikkelde, tweetraps telescopische zadelpen (met een robuuste diameter van 40 mm voor hoge stabiliteit) maakt enorme uitschuiflengtes mogelijk. Tegelijkertijd kan hij voor kortere rijders ver in het frame worden geschoven.
Het echte geheim schuilt echter in de luie zithoek. Wat tegenwoordig bij sportieve mountainbikes wordt afgekeurd, is volkomen logisch op een gewone fiets. Door de luie zithoek beweegt het zadel niet alleen omhoog wanneer het wordt uitgeschoven, maar ook aanzienlijk naar achteren. Dit vergroot de effectieve afstand tot de pedalen (voor lange benen) zonder de zithoogte onevenredig te verhogen. Het resultaat: zelfs met de juiste zadelhoogte voor langere rijders kunnen de voeten comfortabel en plat op de grond staan wanneer je voor een stoplicht staat. Deze stevige voetsteun is van onschatbare waarde, vooral met een volle bepakking. Aanpassingen aan de voorzijde zijn volledig gereedschaploos dankzij de verstelbare stuurpen, die niet alleen in hoogte, maar ook in reikwijdte kan worden versteld. Als gezinsfiets die door meerdere personen wordt gebruikt, is de HSD daarom moeilijk te overtreffen.
Motor, accu en de 3×3 Nine naafversnelling
De externe Bosch PowerPack 545 ziet er misschien niet zo elegant uit als een accu die in de onderbuis is geïntegreerd, maar de praktische voordelen wegen ruimschoots op tegen de nadelen bij dagelijks gebruik. Iedereen die zijn fiets bij het station achterlaat of de accu mee naar kantoor moet nemen, zal de gemakkelijke toegankelijkheid waarderen. De 545 wattuur is meer dan voldoende voor een fiets in deze categorie, die voornamelijk is ontworpen voor korte ritten en stedelijke omgevingen – zelfs met volledige bepakking en op heuvelachtig terrein.
Ook de Bosch Performance Line PX-motor maakte indruk. Met zijn 90 Nm koppel verwerkt hij zware lasten met gemak en reageert hij veel soepeler en minder nerveus dan een klassieke Bosch CX. Hij blijft aangenaam stil en past perfect bij het zelfverzekerde karakter van de fiets.
De 3x3 Nine interne versnellingsnaaf wekte tijdens de tests veel verwachtingen. Negen versnellingen klinkt misschien niet als veel, maar het indrukwekkende versnellingsbereik van 554 procent overtreft dat van een Enviolo en komt zelfs in de buurt van dat van een Rohloff-naaf. In combinatie met Bosch' eShift-functie schakelt het systeem draadloos via een schakelaar. De motor vermindert kortstondig de belasting tijdens het schakelen, de versnelling grijpt aan en de krachtoverbrenging wordt hersteld.
Het schakelgevoel is directer en sportiever dan de soms wat vage feedback van een continu variabele transmissie van Enviolo. Het systeem biedt ook de mogelijkheid om een startversnelling in te stellen voor automatisch terugschakelen bij verkeerslichten. Er zijn echter een paar kleine nadelen: het schakelen gaat gepaard met een merkbare klik, het systeem heeft een merkbare vertraging nodig om het koppel te verminderen en tijdens het testen werden schakelcommando's soms pas bij de tweede keer indrukken van de schakelpook uitgevoerd. Desondanks wegen de voordelen van het enorme versnellingsbereik en het lage onderhoud ruimschoots op tegen deze nadelen.
Gemakkelijk te besturen, zelfs met een volle lading.
Het remsysteem, bestaande uit Magura MT4-remmen op 2,0 mm dikke remschijven, doet zijn werk onopvallend en betrouwbaar. De kleine 20-inch wielen brengen de remkracht goed over op het asfalt. Alleen wanneer het systeemgewicht de 190 kg nadert en de fiets steil afdaalt, is de kans groot dat de remmen hun thermische limiet bereiken. Voor dagelijks gebruik zijn ze echter meer dan voldoende.
Met bagage komt de HSD pas echt tot zijn recht binnen het accessoire-ecosysteem van Tern. Of het nu gaat om de "Clubhouse Mini" voor het vervoeren van een krat drinken, Euroboxen op de voordrager of speciale transportboxen voor honden – de modulariteit is ongeëvenaard. Volledig beladen voel je het gewicht natuurlijk wel. De fiets wordt iets instabieler bij het wegrijden. Wie handsfree rijdt, zal vanaf ongeveer 15 km/u een lichte trilling in de voorkant merken. Dit komt door ontwerpbeperkingen en de natuurkundige wetten, maar het doet niets af aan de algehele positieve indruk tijdens normaal rijden met de handen aan het stuur.
